Getting Started with AWS
Chương này không ra nhiều câu độc lập, nhưng mọi câu về high availability, disaster recovery, latency ở các chương sau đều giả định bạn đã hiểu region và AZ. Đọc một lượt cho chắc, nhớ đúng vài con số và bốn cái tên.
Hạ tầng toàn cầu — bức tranh chung
AWS không phải "một cái máy chủ khổng lồ ở đâu đó". Nó là một hệ thống phân tầng, và bạn cần phân biệt rõ ba tầng vì đề thi dùng đúng các thuật ngữ này:
| Tầng | Là gì | Ví dụ tên |
|---|---|---|
| Region | Một cụm data center trong một vùng địa lý. Đây là đơn vị bạn chọn khi deploy. | ap-southeast-1 (Singapore) |
| Availability Zone (AZ) | Một hoặc nhiều data center riêng biệt bên trong region, có điện – mạng – kết nối độc lập. | ap-southeast-1a |
| Edge Location / PoP | Điểm hiện diện nhỏ, đặt gần người dùng cuối, dùng để cache và tăng tốc. | PoP tại Hà Nội, TP.HCM |
Cách hình dung: Region là thành phố, AZ là các tòa nhà cách nhau vài km trong thành phố đó, Edge Location là các quầy nhỏ rải khắp thế giới chỉ để giao hàng nhanh chứ không chứa kho.
Ngoài ba tầng chính còn có Local Zones (mở rộng region tới sát thành phố lớn để giảm latency) và Wavelength Zones (nhúng vào mạng 5G). Section 3 chỉ nhắc qua; đề SAA hỏi rất ít.
Một sàn thương mại điện tử ở TP.HCM đặt toàn bộ hệ thống ở region Singapore (ap-southeast-1) vì gần nhất. Web server trải trên 3 AZ để một AZ mất điện vẫn bán hàng bình thường. Riêng ảnh sản phẩm thì phục vụ qua CloudFront với edge location đặt tại Hà Nội và TP.HCM — khách tải ảnh mất khoảng 20 ms thay vì gần 60 ms nếu đi thẳng sang Singapore. Ba tầng hạ tầng cùng làm việc trong một hệ thống.
Region & 4 yếu tố chọn region
Region là một cụm data center, đặt tên theo dạng khu-vực-số: us-east-1 (N. Virginia), eu-west-3 (Paris), ap-northeast-1 (Tokyo).
Hầu hết dịch vụ AWS đều thuộc phạm vi region. Tạo EC2 ở Singapore thì mở console ở Tokyo sẽ không thấy nó — đây là chuyện gây bối rối phổ biến nhất khi mới học.
Bốn yếu tố quyết định chọn region
| Yếu tố | Nội dung | Từ khóa trong đề |
|---|---|---|
| Compliance | Luật pháp/dữ liệu bắt buộc phải ở lại một quốc gia. Không bao giờ được vi phạm. | "data must never leave", "regulation", "GDPR", tên quốc gia cụ thể |
| Proximity / Latency | Càng gần người dùng, độ trễ càng thấp. | "users in Japan complain about slow", "reduce latency" |
| Service availability | Không phải region nào cũng có đủ dịch vụ; dịch vụ mới thường ra ở us-east-1 trước. | "service X is not available in that region" |
| Pricing | Giá khác nhau giữa các region cho cùng một dịch vụ. | "minimize cost", so sánh chi phí giữa region |
Compliance thắng tất cả. Nếu luật bắt dữ liệu ở lại Đức thì dù Ireland rẻ hơn và nhanh hơn, đáp án vẫn là region Đức (eu-central-1 Frankfurt). Chỉ khi không có ràng buộc pháp lý thì mới cân latency, rồi mới tới giá.
"Ứng dụng deploy ở us-east-1, người dùng chủ yếu ở Nhật và phàn nàn chậm." → Nguyên nhân là latency do khoảng cách địa lý. Cách xử lý: deploy thêm ở ap-northeast-1 (Tokyo), hoặc dùng CloudFront để cache nội dung tĩnh gần người dùng.
Ngân hàng Việt Nam — quy định bắt lưu dữ liệu khách hàng trong nước → compliance quyết định, không bàn tới giá.
Studio game phục vụ thị trường Nhật — người chơi phàn nàn độ trễ → chọn ap-northeast-1 (Tokyo), latency thắng.
Job Spark chạy nội bộ mỗi đêm — không có người dùng cuối, dữ liệu không nhạy cảm → chọn us-east-1 vì rẻ hơn khoảng 15–20%. Cùng một công ty, ba quyết định khác nhau vì yếu tố chi phối khác nhau.
Availability Zones
Mỗi region gồm nhiều AZ. Một AZ là một hoặc nhiều data center rời, mỗi cái có nguồn điện, hệ thống làm mát và kết nối mạng dự phòng riêng.
Các con số cần nhớ chính xác
- Tối thiểu 3 AZ mỗi region, thông thường là 3, tối đa 6.
- AZ đặt tên bằng chữ cái nối sau tên region:
ap-southeast-1a,-1b,-1c. - Các AZ cách nhau đủ xa để một thảm họa không lan sang, nhưng vẫn nối với nhau bằng mạng băng thông cao, độ trễ cực thấp.
Hai tính chất của AZ tạo ra toàn bộ mô hình high availability của AWS: tách biệt để lỗi không lan (đặt máy ở nhiều AZ thì mất một AZ vẫn sống), và nối nhau độ trễ thấp (nên replicate đồng bộ giữa các AZ được, không đau như replicate xuyên region).
Tên AZ (-1a) được ánh xạ ngẫu nhiên theo từng tài khoản: ap-southeast-1a của bạn và của người khác có thể là hai data center vật lý khác nhau. AWS làm vậy để tránh mọi người dồn hết vào "1a". Chi tiết này ít khi ra thi SAA nhưng hay gặp khi làm thật.
Multi-AZ vs Multi-Region — phân biệt sớm cho đỡ khổ về sau
| Multi-AZ | Multi-Region | |
|---|---|---|
| Chống được gì | Hỏng data center, mất điện, lỗi hạ tầng cục bộ | Thảm họa toàn vùng, sự cố diện rộng của cả region |
| Độ trễ giữa các thành phần | Rất thấp (vài ms) | Cao (hàng chục–hàng trăm ms) |
| Độ phức tạp & chi phí | Thấp, thường chỉ cần bật | Cao, phải thiết kế replicate và failover |
| Từ khóa đề | "high availability" | "disaster recovery", "regional outage", "global users" |
Cặp phân biệt này quay lại rất nhiều: ELB/ASG (Section 8), RDS Multi-AZ vs Read Replica xuyên region (Section 9), và toàn bộ chương Disaster Recovery (Section 28).
Hệ thống đặt vé chạy 6 web server. Đặt cả 6 vào ap-southeast-1a thì sự cố nguồn của AZ đó là mất trắng. Đặt 2 máy mỗi AZ trên 3 AZ thì mất một AZ vẫn còn 4 máy phục vụ. Với database, bật RDS Multi-AZ để có bản standby ở AZ khác và tự failover trong 1–2 phút — bạn sẽ dựng đúng mô hình này ở Section 8 và 9.
Edge Locations / Points of Presence
Con số Maarek nêu: hơn 400 Points of Presence, trải trên 90+ thành phố thuộc 40+ quốc gia. Đề thi không bắt nhớ số, nhưng bắt hiểu đúng vai trò.
Edge location không chạy EC2, không lưu database. Nó chỉ làm hai việc: cache nội dung gần người dùng (CloudFront) và làm cửa vào mạng riêng của AWS để đường truyền tối ưu hơn internet công cộng (Global Accelerator).
Thấy "người dùng toàn cầu", "giảm latency cho nội dung tĩnh", "video/ảnh tải chậm ở nước ngoài" → nghĩ tới CloudFront + edge locations, chứ không phải mở thêm region. Chi tiết sẽ học kỹ ở Section 15.
Global vs Region-scoped services
Đây là phần ra thi thật của chương. Đa số dịch vụ gắn với region, chỉ một nhóm nhỏ là global.
| Global (không chọn region) | Region-scoped (phải chọn region) |
|---|---|
| IAM — user, group, role, policy dùng chung | EC2 — Infrastructure as a Service |
| Route 53 — DNS | Elastic Beanstalk — Platform as a Service |
| CloudFront — CDN | Lambda — Function as a Service |
| WAF — Web Application Firewall | Rekognition — Software as a Service |
Bốn cái global đều là thứ phải hoạt động trước khi request chạm tới hạ tầng của bạn: xác thực (IAM), phân giải tên miền (Route 53), phân phối biên (CloudFront), lọc tấn công (WAF). Đứng ở cửa thì không thể thuộc về một phòng nào.
S3 thường bị gọi nhầm là global vì tên bucket phải duy nhất trên toàn cầu và console hiển thị mọi bucket cùng lúc. Nhưng dữ liệu S3 nằm trong một region cụ thể bạn chọn lúc tạo bucket. Trong đề, S3 tính là region-scoped.
Ngày đầu làm việc với AWS, gần như ai cũng gặp: tạo IAM user một lần rồi dùng được ở mọi region — vì IAM là global. Nhưng tạo EC2 ở Singapore xong mở console lúc đang chọn Tokyo thì màn hình trống trơn, tưởng mất máy. Đây là lý do thói quen liếc region góc trên bên phải đáng hình thành từ sớm.
Console & cách dùng
Phần thao tác tay, đề không hỏi. Ba thói quen đáng hình thành sớm vì tránh được lỗi thật:
- Luôn liếc góc trên bên phải xem đang ở region nào trước khi tạo tài nguyên. Đa số ca "tài nguyên biến mất" chỉ là do nhìn nhầm region.
- Với dịch vụ global (IAM), ô chọn region sẽ hiện Global — một cách kiểm chứng nhanh dịch vụ nào global.
- Ghim (pin) các dịch vụ hay dùng lên thanh trên cùng; dùng thanh search thay vì đi tìm trong menu.
Tài nguyên bỏ quên ở một region ít dùng vẫn tính tiền đều. Trước khi kết thúc buổi thực hành, kiểm tra lại đúng region đã làm việc và xóa những gì không dùng nữa.
Lịch sử AWS & thị phần
Maarek kể để tạo bối cảnh. Đọc một lượt cho biết, không cần học thuộc:
- 2002 — AWS ra mắt nội bộ trong Amazon.
- 2004 — Dịch vụ công khai đầu tiên: SQS.
- 2006 — Tái ra mắt công khai với bộ ba S3, EC2, SQS — đây là mốc thường được coi là khai sinh cloud hiện đại.
- 2007 — Mở rộng sang châu Âu.
- Hiện tại — AWS là nhà cung cấp cloud lớn nhất theo thị phần, đóng góp phần lợi nhuận đáng kể cho Amazon.
Điểm duy nhất đáng rút ra: AWS xuất phát từ nhu cầu nội bộ của một công ty thương mại điện tử phải chịu tải cực lớn theo mùa. Điều đó giải thích vì sao elasticity — co giãn theo nhu cầu — nằm ở trung tâm mọi thiết kế của AWS, và cũng là tư duy đề thi luôn thưởng điểm.
Thi gì, bỏ gì
| Nội dung | Xử lý |
|---|---|
| 4 yếu tố chọn region + thứ tự ưu tiên | Học kỹ — ra thi dạng scenario |
| Nhóm global: IAM, Route 53, CloudFront, WAF | Học thuộc — ra thi trực tiếp |
| AZ tối thiểu 3, hai tính chất (cô lập / độ trễ thấp) | Học kỹ — nền cho HA và DR |
| Multi-AZ vs Multi-Region | Học kỹ — quay lại ở Section 8, 9, 28 |
| Vai trò edge location | Hiểu ý, số liệu không cần nhớ |
| Lịch sử AWS, thị phần, tour console | Bỏ qua — đọc cho biết |
Cheat sheet 30 giây
- Region = cụm data center; AZ = data center riêng biệt trong region; Edge = điểm cache gần user.
- Mỗi region tối thiểu 3 AZ (thường 3, tối đa 6).
- Chọn region: compliance → latency → service availability → pricing. Compliance thắng tất cả.
- Global: IAM · Route 53 · CloudFront · WAF. Còn lại theo region (kể cả S3 dù tên bucket là duy nhất toàn cầu).
- Multi-AZ chống lỗi hạ tầng; Multi-Region chống thảm họa vùng.
- Dịch vụ mới thường ra ở
us-east-1trước.
Bốn câu tự kiểm tra
1. Một region có tối thiểu bao nhiêu AZ?
2. Kể tên bốn dịch vụ global.
3. Công ty Đức bắt buộc giữ dữ liệu trong nước, nhưng region Ireland rẻ hơn 15%. Chọn region nào và vì sao?
4. Ứng dụng cần chịu được sự cố mất điện của một data center. Multi-AZ hay Multi-Region?
Đáp án: (1) Tối thiểu 3, thường 3, tối đa 6. (2) IAM, Route 53, CloudFront, WAF. (3) Region Đức — eu-central-1 Frankfurt; compliance là ràng buộc pháp lý, luôn thắng chi phí. (4) Multi-AZ — mất điện một data center là lỗi hạ tầng cục bộ; Multi-Region dành cho thảm họa cả vùng và tốn kém hơn nhiều.